Hậu lượng tử, hậu AI và hơn thế nữa: Sáu tháng của IoTeX
Đã khá lâu kể từ lá thư gần nhất của chúng tôi. Thời gian qua chúng tôi dồn toàn lực vào việc xây dựng, nên đây là mọi thứ của sáu tháng vừa rồi, gói gọn trong một chỗ.
Vì sao lại là năm cánh cửa?
AI đang bắt đầu tự hành động: những agent tự viết code, mua dịch vụ và ra quyết định, cùng những cỗ máy quan sát, di chuyển và phản ứng trong thế giới thực. Chúng cần một hạ tầng của riêng mình, và không một công ty nào nên nắm giữ hạ tầng đó. Đó chính là thứ IoTeX đang xây dựng, từng cánh cửa một:
- 🛡️ IoTeX L1 là lớp niềm tin: phi tập trung, và vẫn an toàn ngay cả khi máy tính lượng tử và AI làm thay đổi nền tảng toán học.
- 🐆 Rapid-MLX là bộ não cục bộ: AI chạy ngay trên chiếc Mac bạn đang có.
- ⚡ QuickSilver là hệ thần kinh: một kết nối duy nhất tới mọi mô hình, được xây dựng cho agent.
- 👁️ Trio là đôi mắt: AI nhìn thấy thế giới vật lý và ra quyết định theo thời gian thực.
- 📱 ioPay là chiếc ví bạn mang theo trong túi.
Mọi cánh cửa đều dẫn tới cùng một nơi: một mạng lưới mở và có thể kiểm chứng dành cho trí tuệ.
Không có nhiều thời gian? Nếu bạn đang nắm giữ IOTX: hãy bắt đầu với Cửa 1 và Cửa 5. Nếu bạn xây dựng với AI hoặc agent: Cửa 2, 3 và 4 là dành cho bạn.
Cửa 1 · IoTeX L1: hậu lượng tử, hậu AI và phi tập trung hoàn toàn
Mainnet đã hoạt động từ tháng 4 năm 2019, với hơn 54 triệu block được tạo ra. Năm nay, mạng lưới đã có hai bước tiến lớn: loại bỏ bên trung gian khỏi staking, và chuẩn bị cho ngày mà mật mã học hiện nay bị phá vỡ.
Sẵn sàng cho Q-day
Gần như mọi blockchain, kể cả IoTeX, đều ký giao dịch bằng cùng một loại mật mã. Một máy tính lượng tử đủ lớn, hoặc một lối tắt toán học được AI tìm ra, một ngày nào đó có thể phá vỡ nó. Chúng tôi thà chuẩn bị sớm nhiều năm còn hơn muộn vài ngày, vì vậy hai đề xuất hiện đã được đưa ra để cộng đồng đánh giá.
IIP-65 “Bunker Mode” trao cho IOTX đang stake một ổ khóa thứ hai. Bạn chỉ cần gắn một khóa dựa trên hàm băm (hash-based) vào staking bucket của mình một lần; từ đó trở đi, muốn di chuyển bucket cũng cần đến khóa này. Nếu ngày khóa cũ bị phá vỡ thực sự đến, kẻ tấn công nắm giữ nó cũng sẽ va phải một bức tường. Bản nháp thứ 4 hiện đã đi kèm một bản triển khai tham chiếu đầy đủ trong iotex-core.
IIP-64 còn đi xa hơn, đề xuất chuyển chữ ký của IoTeX sang mật mã hậu lượng tử được NIST chuẩn hóa (ML-DSA), được bảo vệ bởi hai loại toán học độc lập, để một điểm bị phá vỡ là chưa đủ.
Cả hai mới chỉ là đề xuất, chưa phải quyết định cuối cùng: chúng sẽ trải qua quá trình đánh giá, chỉnh sửa và bỏ phiếu quản trị. IIP-64 → · IIP-65 →. Rất hoan nghênh các nhà mật mã học tham gia.
Trong lúc đó, chúng tôi đã gia cố chuỗi đang vận hành hiện nay: một loạt bản phát hành bảo mật trong mùa hè này, cùng một chính sách bảo mật mở rộng, mời các nhà nghiên cứu báo cáo lỗ hổng một cách riêng tư qua GitHub.
Loại bỏ bên trung gian: phần thưởng staking, 100% on-chain
Trước đây, phần thưởng cho người bỏ phiếu được xử lý qua một dịch vụ off-chain nắm giữ khóa, tính toán khoản chi trả bên ngoài cơ chế đồng thuận và thu phí. Vào tháng 8, những người stake IOTX đã bỏ phiếu thông qua IIP-59 để đưa toàn bộ quy trình này vào giao thức, và hard fork Zanzibar đã biến điều đó thành hiện thực vào ngày 19 tháng 10 tại block 53,533,081. Không phí dịch vụ, không bên vận hành cần tin cậy: giờ đây chính giao thức tính toán và chi trả phần thưởng cho bạn.
$IOTX đang trở về nhà
IOTX ra đời năm 2018 dưới dạng một token ERC-20 trên Ethereum, trước khi mainnet IoTeX tồn tại. Kể từ ngày 12 tháng 10, bất kỳ ai nắm giữ IOTX ERC-20 cũ đều có thể đổi sang IOTX gốc tại hub.iotex.io/redeem: 1:1, không phí, cùng địa chỉ. IOTX gốc dùng để trả phí gas, bảo vệ mạng lưới thông qua staking và được hỗ trợ trên Binance, Kraken, Crypto.com, Upbit, Bithumb, Revolut và Bitkub. Một lưu ý nhỏ: hãy gửi từ ví của chính bạn, đừng gửi trực tiếp từ sàn giao dịch.
Những cập nhật khác trên L1
Vào tháng 6, hard fork Yap đã đưa bản nâng cấp Pectra của Ethereum đến IoTeX: với EIP-7702, một ví thông thường có thể hoạt động như một smart account, và các precompile BLS mới mở ra cánh cửa cho mật mã liên chuỗi hiện đại. Ghi chú phát hành →
Cửa 2 · Rapid-MLX: chạy trí tuệ ngay trên máy của bạn
Rapid-MLX chạy các mô hình AI trên chiếc Mac bạn đang có: riêng tư, offline và miễn phí. Chỉ một câu lệnh, Claude Code, Codex hay OpenCode đã có thể làm việc với một mô hình ngay trên máy của bạn thay vì một API đám mây trả phí.
Rapid-MLX 1.0 ra mắt ngày 29 tháng 10, và cộng đồng đã nhiệt tình hưởng ứng:
- ⭐ 4,100+ sao GitHub, trong đó 3,600+ sao từ tháng 5, với 49 người đóng góp
- 📦 400K+ lượt tải các mô hình trên Hugging Face, và 100K+ lượt cài đặt từ PyPI
- 🏁 731 lượt chạy benchmark cộng đồng từ 125 người, trên các máy Mac từ M1 đến M5 Ultra
Trên cùng máy Mac và cùng mô hình, Rapid-MLX giải mã đạt 82.9 tokens/s, so với 48.8 của llama.cpp và 27.2 của Ollama. Chúng tôi đã công bố dữ liệu thô để bất kỳ ai cũng có thể kiểm chứng.
Rồi nó học cách làm phim. Rapid-MLX giờ đây có thể tạo video kèm âm thanh đồng bộ, hoàn toàn trên Mac. Không đám mây, không tải lên, không xếp hàng. Bộ phim hoạt hình ngắn 57 giây này được làm theo cách đó:
Giờ đây nó còn biết nghe và nói: chép lời một cuộc họp mà dữ liệu không bao giờ rời khỏi laptop của bạn. Các mô hình mở mới từ Qwen, DeepSeek, NVIDIA, Google và nhiều bên khác thường chạy được trên Rapid-MLX chỉ vài giờ sau khi phát hành, và bạn có thể dán bất kỳ đường link Hugging Face nào để kiểm tra xem mô hình có vừa với máy Mac của mình không trước khi tải về dù chỉ một byte.
Tuần này, Rapid-MLX là nhà tài trợ của SGLang Summit tại San Francisco (12–13/11), cùng xuất hiện trên bức tường nhà tài trợ với Google, NVIDIA, Meta, AMD và Intel.
Cửa 3 · QuickSilver: kết nối trí tuệ
Mệt mỏi vì phải gắn thẻ tín dụng cho từng AI agent? Với QuickSilver, agent có thể tự trả tiền cho chính nó: thông qua x402, agent gửi USDC và nhận lại một API key chỉ trong một request, không cần tài khoản, không cần thẻ.
Chiếc key đó mở ra mọi mô hình tiên phong và mô hình mở qua một API duy nhất: Claude, GPT, Gemini, DeepSeek, Qwen, Kimi và 90+ mô hình khác, tương thích với OpenAI và Anthropic, với mức giá thấp hơn đáng kể so với giá niêm yết. Các mô hình chủ lực mới, như Claude Fable 5.2 và Qwen4-Max trong tuần này, thường được đưa lên ngay trong ngày ra mắt.
Tốc độ tăng trưởng rất ấn tượng:
- ⚡ 9.3 tỷ token đã được phục vụ kể từ tháng 8, qua 412,000+ lệnh gọi API
- 📈 Tăng 31% mỗi tháng, riêng 30 ngày gần nhất đã đạt 3.3 tỷ token
- 👥 1,000+ người dùng đang xây dựng trên nền tảng này
Và giờ đây, một chiếc máy tính cho coding agent của bạn. QuickSilver Machines, ra mắt ngày 3 tháng 11, là những máy phát triển trên đám mây được cài sẵn Claude Code, Codex, OpenCode và Hermes. Chỉ một cú nhấp, trong khoảng 30 giây agent của bạn đã có một máy tính Linux có giao diện desktop của riêng mình, với giá $0.02 mỗi giờ.
QuickSilver được tin dùng bởi Samsung Next, Jump Trading, Goodwater Capital và Xoogler Ventures, với American Cloud là đối tác hạ tầng của chúng tôi.
Cửa 4 · Trio: nhìn và ra quyết định theo thời gian thực
Trio, được xây dựng bởi MachineFi Lab và đội ngũ cốt lõi của IoTeX, là câu trả lời của chúng tôi cho một câu hỏi đơn giản: làm thế nào để AI bắt đầu vận hành thế giới vật lý, chứ không chỉ mô tả nó?
Vào tháng 6, Trio học được cách nhìn. Chúng tôi đã giới thiệu Trio như một world model cho các hoạt động vật lý. Lớp nhận thức mã nguồn mở của nó, Trio-Retina, biến những camera thông thường thành khả năng hiểu bối cảnh trực tiếp, còn Trio-Lumen cho phép bạn nói với camera bằng tiếng Anh thông thường rằng nó cần theo dõi điều gì.
Mùa thu này, Trio học được cách ra quyết định. Trio-Spark là một mô hình ra quyết định nhanh: đưa cho nó một tình huống và vài hành động khả thi, nó sẽ chọn một, kèm xác suất đã được hiệu chỉnh cho từng lựa chọn, chỉ trong một bước. Vì không phải viết ra câu trả lời từng chữ một, nó rất nhanh và cực kỳ rẻ. Phiên bản 1.4, phát hành ngày 28 tháng 10, xử lý văn bản, ảnh và video qua một API duy nhất, và bản nghiên cứu của nó, Trio-Spark DI (9B), đã lọt vào top 10 trong số các mô hình có từ 9B tham số trở xuống trên Decision Index của Hugging Face.
Trong thực tế, điều đó trông như thế nào, theo chính các thử nghiệm của chúng tôi:
- 🚚 Nhận biết xe tải Mỹ đang chở gì từ những bức ảnh ngẫu nhiên, không cần huấn luyện: độ chính xác 83%, phát hiện mọi biển báo hàng nguy hiểm, với chi phí $14 cho mỗi triệu ảnh
- 🎫 Phân loại 1,000 phiếu hỗ trợ chỉ với nửa xu, khớp với cách phân loại của con người 94.7% số lần
- 🚁 Điều khiển drone bay qua một đường đua chướng ngại vật dài 75 mét: 25 quyết định, không một va chạm
Cửa 5 · ioPay: mang trí tuệ trong túi của bạn
ioPay, ví tự lưu ký của chúng tôi, tiếp tục mở rộng những gì bạn có thể tiếp cận từ điện thoại: Robinhood Chain cho cổ phiếu được token hóa và tài sản thực (tháng 7), Arc cho thanh toán gốc bằng stablecoin (tháng 9), thị trường dự đoán với biểu đồ giá rõ ràng hơn, DApp Hub được thiết kế lại, cài đặt proxy mạng tích hợp sẵn, và một bản nâng cấp bảo mật trong ioPay 6.0.
Trên những chặng đường
Năm nay, chúng tôi có mặt ở nơi các builder hội tụ: trên sân khấu Consensus 2026 tại Miami, tại SF Tech Week vào tháng 10, và tuần này tại SGLang Summit ở San Francisco. Nếu bạn đang xây dựng với AI cục bộ, agent hay máy móc thông minh, chúng tôi rất muốn được gặp bạn.
Bắt đầu xây dựng ngay hôm nay
Khám phá thêm:
- Đang nắm giữ IOTX ERC-20 cũ? Đổi theo tỷ lệ 1:1.
- Đang xây dựng thứ gì đó biết nhìn? Dùng thử Trio-Spark.
- Quan tâm đến mật mã học? Hãy đánh giá IIP-64 và IIP-65.
Cảm ơn bạn đã luôn đồng hành cùng chúng tôi. Theo dõi @iotex_io để cập nhật hằng ngày, và chúng tôi sẽ sớm quay lại hộp thư của bạn.
Đội ngũ IoTeX